Kısa cevap: Tarayıcınızın eklenti sayfasını açın (Chrome'da chrome://extensions, Edge'de edge://extensions, Firefox'ta about:addons), son bir aydır tıklamadığınız her eklentinin anahtarını kapatın, artık hiç kullanmayacaklarınızı da tamamen kaldırın. Kalanlar içinde "her sitede çalışsın" izni olanları "yalnızca tıkladığımda" moduna alın. Bu üç hamle, çoğu bilgisayarda tarayıcının bellek tüketimini gözle görülür biçimde düşürür ve sayfa açılışlarını hızlandırır.
Evet, ama hepsi aynı ölçüde değil. Bir eklenti sizin için görünmez olsa bile arka planda kendi işlemini çalıştırır; bellekte yer tutar, açtığınız her sekmeye kendi kodunu enjekte eder ve bazıları düzenli olarak sunucusuyla konuşur. Yani 12 eklentiniz varsa, açtığınız her sayfa yüklenmeden önce 12 küçük programın "söz hakkı" olur.
Yavaşlamayı en çok hissettirenler şunlardır: sayfa içeriğini değiştirenler (reklam engelleyiciler, tema/görünüm araçları), her sayfada arama yapanlar (kupon bulucular, fiyat karşılaştırıcılar) ve sürekli senkronize olan not/kaydetme araçları. Buna karşılık yalnızca simgesine bastığınızda devreye giren küçük araçlar neredeyse bedava sayılır.
Tahmin etmek yerine ölçün. Chrome ve Edge'de Shift + Esc tuşlarına basınca tarayıcının kendi görev yöneticisi açılır. Burada sekmelerin yanı sıra her eklenti ayrı satır olarak listelenir; "Bellek ayak izi" ve "CPU" sütunlarına bakın. Firefox'ta aynı bilgiyi about:processes adresinden görürsünüz.
Uygulaması kolay bir test: görev yöneticisini açık bırakın, ağır bir haber sitesini yenileyin ve hangi eklentinin CPU değerinin zıpladığına bakın. Tek bir eklenti sürekli %10'un üzerinde CPU tüketiyorsa ya ayarlarını kısın ya da alternatifini arayın.
İkisi farklı şeydir ve karışması yaygın bir hatadır.
| Durum | Devre dışı bırak | Kaldır |
|---|---|---|
| Ayarlar/veriler | Korunur, geri açınca kaldığı yerden devam eder | Silinir |
| Bellek kullanımı | Neredeyse sıfırlanır | Sıfır |
| Güvenlik riski | Devam eder (kod hâlâ yüklü, güncellenebilir) | Ortadan kalkar |
| Uygun olduğu an | Ara sıra lazım olanlar, mevsimlik araçlar | Bir yıldır açmadıklarınız, sahibi değişenler |
Pratik kural: "Bir daha ne zaman kullanacağımı söyleyebiliyor muyum?" Cevap "hayır" ise kaldırın. "Vergi dönemi", "tatil planlarken" gibi somut bir cevabınız varsa devre dışı bırakmak yeterli.
İkiye bölme yöntemi en hızlısıdır: eklentilerin yarısını kapatın, sorunu tekrarlayın. Sorun geçtiyse suçlu kapattığınız yarıdadır; geçmediyse diğer yarıdadır. Kalan grubu tekrar ikiye bölün. On eklenti arasında suçluyu üç dört denemede bulursunuz. Her denemeden sonra tarayıcıyı tamamen kapatıp açmayı unutmayın, çünkü bazı eklentiler kapatılsa da mevcut oturumda izini bırakır.
Eklentiler otomatik güncellenir ve bir eklentinin sahibi değişebilir. Dünkü masum renk seçici, güncellemeden sonra gezinme geçmişinizi toplayan bir araca dönüşebilir. Bu yüzden temizlik sadece hız değil, gizlilik meselesidir. Yılda birkaç kez listeyi gözden geçirin; izin metninde "tüm web sitelerindeki verilerinizi okuma ve değiştirme" yazan bir eklenti gerçekten bu yetkiye muhtaç mı diye sorun. Aynı mantıkla sosyal medya hesaplarındaki üçüncü taraf uygulama izinlerini de belirli aralıklarla temizlemekte fayda var.
Sağlıklı bir kurulum genellikle 3–6 aktif eklentiden oluşur: bir içerik engelleyici, bir şifre yöneticisi ve gerçekten günlük kullandığınız bir iki araç.
Tarayıcıyı tamamen kapatıp açın, ardından görev yöneticisinden bellek değerine yeniden bakın; farkı görmek motive edicidir. Eklenti temizliği tek başına mucize yaratmaz, sekme sayısını kontrol etmek, önbelleği ara sıra boşaltmak ve donanım hızlandırmayı doğru ayarlamak gibi diğer hız adımlarıyla birlikte anlam kazanır. Windows tarafında başlangı